Masterscriptie Josine Maaskant

Jong en oud onder één dak: Een onderzoek naar intergenerationeel wonen en sociale binding in woonproject De Saffier, Utrecht.

In Nederland wonen steeds vaker verschillende doelgroepen samen met elkaar in één gebouw, in allerlei combinaties. In veel gevallen worden statushouders en studenten samen gehuisvest, of worden mensen uit de maatschappelijke opvang aan een buurvrouw of -man gekoppeld. Ook het samenwonen van jong en oud komt steeds vaker voor, zoals in wooncomplex De Saffier in Utrecht. Masterstudent Josine Maaskant onderzocht voor haar afstudeeropdracht voor de opleiding Stadsgeografie aan de Universiteit van Amsterdam de sociale binding tussen verschillende generaties in De Saffier.

Leegstaand zorgvastgoed in combinatie met woningnood voor studenten en starters was voor woningcorporatie Portaal en jongerenhuisvester Socius de aanleiding om het voormalige woon-zorgcomplex huize Tolsteeg om te vormen tot een intergenerationeel woonproject: De Saffier. Een veelbelovende maar ook spannende samenwerking, die leidt tot veel vragen: Hoe werkt het samenwonen van jong en oud? Hoe komt sociale binding tussen de generaties tot stand? Wat gebeurt er precies in de Saffier? Wat gaat goed, wat gaat minder? Wanneer is dit project geslaagd, en wat zijn de voorwaarden om dit project tot een succes te maken? Deze vragen stonden centraal in het onderzoek van Maaskant. Observaties en interviews met jongere en oudere bewoners van De Saffier en medewerkers van Portaal en Socius hebben een uitgebreid beeld gevormd van het samenleven in De Saffier.

Maaskant concludeert dat intergenerationeel wonen positief wordt ervaren door zowel jong als oud. In het begin moesten de ouderen wennen aan de komst van de jongeren in het gebouw. Het duidelijk zijn over verwachtingen van gemengd wonen, en bewust zijn van hoe die verwachtingen uiteenlopen, blijkt dan ook erg belangrijk in de opzet van dit soort projecten. Tussen de ouderen en jongeren die meer willen dan alleen een ‘goedemorgen’ in de hal zijn er verschillende vormen van contact ontstaan. Activiteiten en vrijwilligerswerk zijn in De Saffier manieren om bewoners over de drempel te trekken in het contact met de andere generaties: eenmaal iemand gesproken tijdens een activiteit, is het makkelijker om ook later met elkaar in gesprek te raken of eens op de koffie te gaan. De gedeelde fysieke ruimte blijkt daarin een belangrijke factor te zijn. Juist de vormen van contact die bewoners zeggen te waarderen, namelijk het spontane contact, het groeten en de dagelijkse gesprekjes, vinden plaats waar bewoners gebruikmaken van dezelfde ruimtes. In het bijzonder is het laagdrempelige restaurant een aantrekkelijke plek voor bewoners, waarbij rekening is gehouden met de behoeftes van zowel jong als oud.

Hechte vriendschappen tussen jong en oud zul je niet zo snel zien in De Saffier, maar het blijkt dat wonen in elkaars nabijheid kan zorgen voor het verminderen van vooroordelen en het vergroten van begrip voor elkaars leefsituatie, ook als er geen hechte banden ontstaan. Juist het ‘kleine contact’: groeten, soms een praatje, en het gevoel gezien te worden blijken de grote waarde van het intergenerationeel wonen in De Saffier.

Download hier de gehele Masterscriptie van Josine Maaskant